Gevaar en risico: dit is het verschil

Blog gevaar en risico

Tijdens de inventarisatiefase van de Risico Inventarisatie & Evaluatie (RI&E) ben je nog niet op zoek naar risico’s. Het gaat alleen nog om mogelijke gevaren. Maar wat is het verschil tussen een gevaar en een risico precies? 

Jouw werknemers hebben het recht om gezond en veilig te werken. Daarom moet iedere werkgever sinds 1 januari 1994 verplicht een overzicht opstellen van alle risico’s die in de organisatie kunnen voorkomen. Dit overzicht noem je een Risico Inventarisatie & Evaluatie (RI&E). 

Een organisatie kan zo gestructureerd risico’s aanpakken om de kans op arbeidsgerelateerde gezondheidsklachten en ongevallen tot een minimum te beperken. Deze verplichte opstelling van de RI&E is opgenomen in Artikel 5 van de Arbeidsomstandighedenwet. De begrippen risico en gevaar spelen een belangrijke rol in de RI&E. Dat zorgt wel eens voor verwarring.

Wat is het verschil tussen gevaar en risico?

Een gevaar hoeft niet altijd een risico te zijn. Op iedere werkplek kunnen er gevaren zijn; de omstandigheden bepalen of deze gevaren tot risicovolle situaties leiden. 

Een voorbeeld: jij staat boven op de Euromast en kijkt naar beneden; dan is er valgevaar. Maar er is geen risico op vallen wanneer er een hek is geplaatst. Maar ben jij suïcidaal? Dan is er wel degelijk sprake van een – weliswaar bewust – valrisico. 

Gevaar is er dus altijd; dit kan de werkgever niet wegnemen. Risico’s daarentegen kunnen wel worden weggenomen of worden verkleind.

Risicomanagement in de praktijk

Maatregelen om risico’s te verkleinen worden risicobeheer of risicomanagement genoemd. Risico wordt wel gedefinieerd als de kans dat een gevaar zich openbaart maal het effect. Dat betekent dat het risico naar beneden kan worden gebracht door:

  • de kans dat er iets misgaat te verkleinen;
  • of de gevolgen te beperken.

Hoe ziet dat er in de praktijk uit? Stel, er wordt gewerkt met een fles zoutzuur. Het gevaar: er wordt zoutzuur gemorst, bijvoorbeeld door het omstoten van de fles, en een medewerker wordt blootgesteld aan de giftige stof.

Om het risico te verkleinen is er een aantal opties om de kans op een ongeluk kleiner te maken:

  • Indien mogelijk wordt een ander middel gebruikt, dat minder (ernstige) gevolgen heeft dan zoutzuur.
  • Werkzaamheden met de stof worden gegroepeerd, zodat in één keer een grote serie wordt gedaan.
  • De fles wordt vervangen door een minder risicovolle verpakking.
  • De fles wordt in een houder geplaatst of in een kast, eventueel met een slot erop. 

Om de gevolgen van een mogelijk ongeluk te beperken kan worden gedacht aan:

  • Werknemers die met zoutzuur werken, dragen persoonlijke beschermingsmiddelen, zoals een veiligheidsbril en beschermende kleding.
  • Er worden douches in de buurt geïnstalleerd, zodat het zoutzuur gelijk kan worden afgespoeld; de schade blijft daardoor beperkt.
  • Andere chemicaliën worden uit de buurt van de fles geplaatst, zodat er door reactie met het zuur niet nog een vervolgschade kan optreden.
De goede manier van risico inventarisatie

Whitepaper over de RI&E 

In onze nieuwe whitepaper vertellen we je veel meer over de RI&E. Ook geven we tips hoe je de risicobeheersmaatregelen professioneel kunt uitrollen. Download ‘De goede manier van Risico Inventarisatie & Evaluatie (RI&E)’ hier.