Dit voorjaar beleefde de Bewust Veilig-dag zijn tiende editie. Ruim duizend bedrijven uit bouw, techniek, infra en onderhoud stonden stil bij veilig en gezond werken; in 2025 waren het er een record van 1.086. Het thema van de jubileumeditie was raak gekozen: veilig gedrag werkt elke dag. Precies daar zit de vraag die ons vak al jaren bezighoudt: wat gebeurt er op de andere 364 dagen?
De cijfers achter het bewustzijn
De cijfers laten zien waarom die vraag ertoe doet. In 2024 telde Nederland 85.000 arbeidsongevallen met minstens vier dagen verzuim (CBS/TNO); de Nederlandse Arbeidsinspectie registreerde 58 dodelijke slachtoffers. En dat is de zichtbare punt van de ijsberg: naar schatting wordt de helft tot zeventig procent van de meldingsplichtige ongevallen nooit gemeld. Onder elk geregistreerd ongeval ligt bovendien een veelvoud aan bijna-ongevallen en onveilige handelingen die nooit een formulier halen. Wie alleen op de gemelde cijfers stuurt, stuurt op een fractie van de werkelijkheid.
Bewustzijn slijt; routine wint
De meeste onveilige handelingen ontstaan niet uit onwil maar uit routine. Iedere automobilist kent het: kilometers rijden zonder er bewust bij te zijn, en een gevaarlijke situatie die werd voorkomen doordat een ánder wel oplette. Op de werkvloer werkt het net zo. Een campagnedag, een poster of een toolbox tilt het bewustzijn even op, en daarna doet de routine zijn werk. Dat is geen argument tegen campagnes; het is een argument om ze niet te verwarren met een gedragsprogramma.
Van campagnedag naar gedragsverandering: vijf vragen
Wie ongevallen structureel wil terugdringen via gedrag, moet vijf vragen kunnen beantwoorden. Welk gedrag wil je precies veranderen, en bij wie? Welke interventie past bij jouw bedrijf en jouw startpunt: regels en toezicht, observatierondes, dialoog op de vloer? Wat werkt bewezen, en wat is vooral goedbedoeld? Hoe meet je of het effect heeft, verder dan de meldcijfers? En de moeilijkste: hoe borg je het, zodat het over een jaar nog staat als de aandacht verslapt?
Gedrag verandert op de vloer, niet op papier
"Je kunt gedrag niet beïnvloeden vanuit een kantoor," zegt Onno Bouwmeister, directeur van DISC Safety & Rescue. "Je hebt mensen nodig die er elke dag staan, in elke cultuur. Iemand die de werkvergunning toetst, de ronde loopt, het gesprek aangaat op het moment dat het gedrag plaatsvindt. Dat is de enige interventie die elke dag werkt." Het is misschien wel het moeilijkste deel van het veiligheidsvak, en niet toevallig verankerde de wetgever begin dit jaar het overleg over veiligheid met medewerkers steviger in de Arbowet.
Daarom werken onze operationeel veiligheidskundigen onder eigen leiding en toezicht op de plant: zij geven werkvergunningen af, lopen inspectierondes en spreken aan waar niet volgens instructie wordt gewerkt. Elke ronde is daarmee ook een gedragsinterventie, 365 dagen per jaar. En waar nodig schalen we op naar RI&E's, V&G-coördinatie en gedragsprogramma's op maat.
Weten wat er écht gebeurt op uw werkvloer?
Laat onze operationeel veiligheidskundige een dag meelopen. U krijgt dezelfde dag een eerlijk beeld van waar gedrag, werkvergunningen en naleving afwijken van de afspraak, en waar uw grootste risico's zitten. Bel 078 622 05 00 en vraag naar Harry Lenders, of mail naar harry.lenders@disc.eu.